Wetenschapper of activist: Zoeken naar evenwicht op de barricaden

Position Paper | Year 2026
Wetenschapper of activist
Zoeken naar evenwicht op de barricaden
Class of the Humanities, Class of Technical Sciences
Moeten wetenschappers veilig in hun ivoren toren blijven, of is het juist
hun plicht om de barricaden op te gaan? In een tijd van urgente crises,
zoals de klimaatverandering, sociale media, AI, covid… rust er een zware
druk op de wetenschap. De samenleving en het beleid verwachten niet alleen
feiten, maar ook richting. Toch roept dit een fundamentele vraag op: hoe
ver kan een onderzoeker gaan in zijn/haar maatschappelijk engagement
zonder zijn/haar wetenschappelijke geloofwaardigheid te verliezen? Waar
eindigt de objectieve analyse en begint het persoonlijke activisme?
In de bijdragen nemen zes erkende onderzoekers u mee naar het hart van dit dilemma. Vanuit hun eigen praktijkervaring reflecteren zij op de complexe rollen die zij vervullen in het publieke debat. Zij onderzoeken de wankele grens tussen het delen van kennis enerzijds en politieke actie anderzijds. Zij werpen de vraag op of een 'toga op de barricaden' de wetenschappelijke autoriteit versterkt of juist ondermijnt. Is het mogelijk om tegelijkertijd een objectieve expert, een scherpe columnist én een betrokken burger te zijn?
Het resultaat is een rijkgeschakeerd palet aan inzichten dat verder gaat dan de theorie. Door hun persoonlijke getuigenissen te delen, bieden de auteurs, allen leden van de KVAB Academie, Gouden Penning van KVAB, de Jonge Academie en de Nederlandse KNAW, een eerlijke blik op de uitdagingen waar de moderne wetenschapper voor staat, gaande van de druk om wervend te communiceren met het oog op financiering tot de moed die nodig is om de brug te slaan tussen feiten en actie. Deze bundeling van doorleefde bijdragen vaak met aanbevelingen nodigt u uit om mee na te denken over hoe we de autoriteit en de essentiële rol van de wetenschap nu en in de toekomst kunnen borgen in een wereld waar het engagement meer en meer gewaardeerd wordt.
In de bijdragen nemen zes erkende onderzoekers u mee naar het hart van dit dilemma. Vanuit hun eigen praktijkervaring reflecteren zij op de complexe rollen die zij vervullen in het publieke debat. Zij onderzoeken de wankele grens tussen het delen van kennis enerzijds en politieke actie anderzijds. Zij werpen de vraag op of een 'toga op de barricaden' de wetenschappelijke autoriteit versterkt of juist ondermijnt. Is het mogelijk om tegelijkertijd een objectieve expert, een scherpe columnist én een betrokken burger te zijn?
Het resultaat is een rijkgeschakeerd palet aan inzichten dat verder gaat dan de theorie. Door hun persoonlijke getuigenissen te delen, bieden de auteurs, allen leden van de KVAB Academie, Gouden Penning van KVAB, de Jonge Academie en de Nederlandse KNAW, een eerlijke blik op de uitdagingen waar de moderne wetenschapper voor staat, gaande van de druk om wervend te communiceren met het oog op financiering tot de moed die nodig is om de brug te slaan tussen feiten en actie. Deze bundeling van doorleefde bijdragen vaak met aanbevelingen nodigt u uit om mee na te denken over hoe we de autoriteit en de essentiële rol van de wetenschap nu en in de toekomst kunnen borgen in een wereld waar het engagement meer en meer gewaardeerd wordt.
