Onderscheidingen wetenschapscommunicatie 2013

De 5 universitaire associaties en Janssen Pharmaceutica

De huldiging van de laureaten vond plaats op een event in oktober 2013, met Bas Haring als key note speaker.

Johan Braeckman

Voor de Loopbaanprijs duidt de Academie Johan Braeckman aan als Laureaat. De juryleden loven in het bijzonder zijn talrijke inspanningen om de eigenheden van de wijsbegeerte en de finesses van het wetenschappelijk denken in het algemeen op begrijpelijke wijze naar buiten te brengen. Johan Braeckman doet dit telkens met bijzonder veel enthousiasme en op een prikkelende en verfrissende wijze. Hij is er in geslaagd om mensen kritisch aan het denken te zetten over bio-ethische kwesties, de evolutietheorie en de feilbaarheid van ons denken. Vooral zijn initiatieven om de evolutietheorie voor een groot publiek te verklaren en te vergelijken met stromingen als het creationisme werden door de jury geapprecieerd. Johan Braeckman is auteur van 17 boeken en zet bijna onafgebroken activiteiten op, gaande van artikels, boeken en lezingen, tot radio- en tv-optredens en wetenschapscafés.

Didier Vangeluwe

Didier Vangeluwe is werkzaam bij het KBIN als hoofd van de Belgische Ringdienst. De ornitholoog onderzoekt wereldwijd het trekgedrag en de populatiedynamica van vogels, met speciale aandacht voor bedreigde vogelsoorten. De slechtvalk (Falco peregrinus) is één van deze vogels in gevaar: door het gebruik van DDT was de soort in de jaren '60 uitgestorven in België en buurlanden. Sinds 2004 zijn ze echter terug, nota bene in het hartje van Brussel, waar ze elk jaar hun nest maken in de noordtoren van de Brusselse Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal.

In 2005 riep Didier Vangeluwe het project 'Valken voor iedereen' in het leven, waarbij het doen en laten van het koppeltje slechtvalken en zijn kroost via een camerasysteem dag en nacht live kan worden gevolgd. "'Valken voor iedereen' is voor mij een manier om de pracht en de fragiliteit van de natuur te kunnen tonen, maar ook de capaciteit die ze heeft om zich aan te passen", vertelt Didier Vangeluwe. "Daarenboven is het een verrijking om de natuur te observeren, en dat wilde ik met zoveel mogelijk mensen delen. Op die manier is het een opstapje naar, een aantrekking tot de wetenschap."

Hugo Thienpont

In het Atomium presenteerde Hugo Thienpont afgelopen jaar zijn onderzoeksgebied fotonica - wetenschap van het licht - in een wervelende wetenschapsshow aan een jong publiek. De jeugdige toeschouwers namen enthousiast deel aan de show die Thienponts team van jonge vorsers verzorgden over de unieke eigenschappen van licht en fotonen, en de toepassingen van die wetenschap in geneeskunde, energieopwekking, datacommunicatie, beeldschermen en energiezuinige verlichting.

De volledige show was opgebouwd uit zes modules, en werden elk gebracht door 1 of meerdere, jonge, dynamische vorsers, zelf actief in dat domein van de fotonica. Samen vormden de modules een visueel aantrekkelijke en leerrijke show voor het publiek, dat actief bij de experimenten of demonstraties werd betrokken.

Fotonica, de wetenschap en technologie van het licht, is een zeer brede onderzoeksdiscipline en heeft een impact op ieders dagelijkse leven. Hugo Thienpont leidt de fotonica onderzoeksgroep B-PHOT aan de VUB. Het is één van de toonaangevende onderzoeksgroepen in de fotonica in Europa. Met haar onderzoek rond nieuwe lichtbronnen, zoals lasers voor medische toepassingen en LEDs voor energiezuinige verlichting, efficiënte zonne-energie-collectoren, optische lab-on-chips met o.a. toepassing in medische diagnose, en 3-dimensionale beeldschermen, overspant B-PHOT de belangrijkste onderzoeksdomeinen van de fotonica.

Stéphane Symons

Stéphane Symons is filosoof aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven en is de academisch verantwoordelijke van het jaarlijkse Feest van de Filosofie in Leuven, dat in 2014 aan zijn vijfde editie toe zal zijn. "Met het Feest van de Filosofie willen we de wijsbegeerte naar het brede publiek brengen. Niet alleen met de traditionele colleges en debatten, maar ook met een film- of theatervoorstelling, een tentoonstelling of een filosofische stadswandeling. Het thema is telkens maatschappelijk relevant. Bij de vorige editie was dat 'economie en waarde'. We kiezen ook steeds een hoofdspreker met internationale faam, van wie de vertaalde boeken beschikbaar zijn in de reguliere boekhandel. Voor de eerste editie was dat bijvoorbeeld Hans Achterhuis."

"We mikken op een ruim publiek qua leeftijd en nationaliteit: er zijn workshops voor kinderen en sessies in het Engels voor internationale studenten en bezoekers. Ook qua achtergrond is het publiek divers: je hoeft geen oud-student filosofie te zijn!" En de formule blijkt aan te slaan: bij de vorige twee edities waren de 650 tickets telkens uitverkocht. "Filosofie lijkt een revival te kennen door de crisis die onze maatschappij doormaakt: filosofen kunnen dan helpen de oorzaken van maatschappelijke problemen te verwoorden en gaan op zoek naar mogelijke oplossingen."

de poster van Stéphane Symons
Loopbaanprijs: Johan Braeckman
1e Laureaat van de Jaarprijs: Didier Vangeluwe
  • Ornitholoog. Hoofd van de Belgische Ringdienst.
  • Trekgedrag en de populatiedynamica van vogels
  • Project ‘Valken voor iedereen’ op Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal Brussel
2e Laureaat van de Jaarprijs: Hugo Thienpont
  • Leidt de fotonica-onderzoeksgroep B-PHOT
  • O.a. onderzoek rond nieuwe lichtbronnen, optische lab-on-chips,…
  • In het Atomium een wervelende wetenschapsshow aan een jong publiek
3e Laureaat van de Jaarprijs: Stéphane Symons
  • Filosoof aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte
  • Academisch verantwoordelijke van het jaarlijkse Feest van de Filosofie in Leuven
  • Ruim publiek qua leeftijd en nationaliteit
Andere Laureaten van de jaarprijs

Gino Baart is plantensysteembioloog aan de KU Leuven. Hij is realisator van Vestrock (Junior) University op het Vestrock festival te Hulst (NL). Vestrock University wil festivalgangers op een laagdrempelige manier informeren en inspireren op het gebied van duurzaamheid, klimaatverandering en andere populaire wetenschappelijke onderwerpen.

Maarten Boudry (wetenschapsfilosoof, UGent) is o.a. bekend van zijn reeks opiniestukken in de media en het boek 'De ongelovige Thomas heeft een punt', i.s.m. Johan Braeckman. De feilbaarheid van het menselijk redeneervermogen is een centraal gegeven.

Met de tentoonstelling 'Liber Floridus 1121' heeft de Gentse kunsthistorica Karen De Coene het moeilijk toegankelijke middeleeuwse wereldbeeld aan de hand van een oorspronkelijk manuscript aanschouwelijk gemaakt. De tentoonstelling vond een evenwicht tussen trouw aan de wetenschappelijke inhoud en duidelijke communicatie.

de poster van Karen De Coene

Wim Dehaene is onderzoeker in de micro-elektronica (KU Leuven) en is organisator van het 'Project IR13: ingenieur op 13 jaar'. In deze reeks workshops maken kinderen van de 1e graad S.O. kennis met de basisprincipes van de ingenieurswetenschappen.

de poster van Wim Dehaene

Pieter d'Hoine en Bart Pattyn zijn de verantwoordelijken van de lessen voor de XXIe eeuw aan de KU Leuven. Ze zijn vooral verantwoordelijk voor de samenstelling van het programma van de lessen, het inleiden van de sprekers en het modereren van de discussies.

de poster van Pieter d'Hone en Bart Pattyn

Jorgen D'Hondt is deeltjesfysicus (VUB) en secretaris van de Raad van Bestuur het CERN. De 'WOW! van de kwantumfysica' was een reeks van 4 workshops, georganiseerd aan de VUB, voor jongeren. Hij organiseert ook reizen voor jongeren naar het CERN.

de poster van Jorgen D'Hondt

Lieve Gheysen is directeur van het IPBO-UGent en organiseerde de veldproef van Phytophtora-resistente aardappels. De communicatie was een essentieel onderdeel en er werd van in den beginne contact gezocht met de pers. De veldproef had een duidelijke wetenschappelijke en maatschappelijke impact.

de poster van Lieve Gheysen

In 'Het schouwtoneel van de kwantumfysica' demonstreert en verduidelijkt Joseph Indekeu (KU Leuven, Fysica) de ontdekkingen en toepassingen van de kwantumfysica voor het brede publiek door middel van een zelf ontworpen en zelf uitgevoerde show.

https://www.youtube.com/playlist?list=PLXWyIz0l7YBtqNvvieIo6FkAa5Yq-3L6V

Gert Peersman (UGent, Economie) is vooral bekend van zijn tweewekelijkse column in De Standaard, waarin hij duiding geeft over de economische actualiteit en zo bijdraagt tot de opinievorming. Hij is auteur van het boek 'De Perfecte Storm', dat gaat over de oorzaken van de financiële crisis.

Jan Tytgat leidt het Labo voor Toxicologie en Bromatologie aan de KU Leuven en wordt vaak gevraagd om consumentenadvies te geven over voedingsmiddelen en medicijnen, bv. in het Radio2-programma 'Inspecteur Decaluwé' en in 'Ook Getest op Mensen'.

Bram Vanderborght (VUB) heeft met zijn internationale wedstrijd RoboCup Junior aandacht voor het warm maken voor een carrière in wetenschap en techniek. In de RCJ maken jongeren een robot die het internationaal moet opnemen in een aantal behendigheidsopdrachten.

de poster van Bram Vanderborght

Wim Verbeke is als landbouweconoom verbonden aan de UGent, en hij heeft periode 2011-2012 enkele opgemerkte opiniestukken gepubliceerd. Hij verstaat de kunst om snel, accuraat en bewust in te spelen op concrete nieuwsfeiten die het brede publiek aanspreken.

Francis wyffels (UGent, robotica) is mede-oprichter van Dwengo, een vzw die wetenschapsbeleving met behulp van het programmeren van microcontrollers aan klassen aanbiedt. De jongeren en leraars krijgen de kans om zelf met robots aan de slag te gaan.

de poster van Francis wyffels